فخر الدين الرازي
مقدمه 31
منطق الملخص
الهدى ، الملخص والانارات ارجاع مىدهد . دوازده - شرح النجاة ابن سينا . رشر اين اثر را گزارش مىكند ( 186 ) فؤاد سيد امين نسخهاى از آن را در فهرست مخطوطات مصورة گزارش كرده كه در قرن هفتم به خط فارسي زيبا نوشته شده است ( 1 ، 225 ) . دانش پژوه آن نسخه را از آن اسفراينى ( د . 760 ) مىداند ونه فخر رازي ( فهرست فيلمها ، 3 ، 270 ) . بخش منطق شرح نجات بو على به قلم محمد بن أبي نصر اسفراينى نيشابورى توسط عزت الملوك قاسم قاضى وزير نظر دكتر غلام رضا اعوانى به عنوان پايان نامه تحصيلات تكميلى تصحيح شده است ( كرج ، 1374 ) ومحتاج تنقيح وويراستارى است . اسفراينى در شرح نجات ، سخت از فخر رازي پيروى كرده است ، بدون آنكه نام وى را به نحو صريح بيان كند ومانند فخر رازي به كساني چون صاحب المعتبر ، ابن سهلاون ساوى ، فارابى ، ابن سينا ارجاع مىدهد . وهمين منشأ انتساب اثر وى به فخر الدين رازي مىگردد ؛ اما أسلوب نگارش شرح نجات اسفراينى با سبك فخر رازي فاصله زيادى دارد . از تعبير « قال الامام الأستاذ » مىتوان اين تأثر ونيز عدم انتساب به فخر را برداشت كرد . آراء منطقي فخر رازي صرفا در آثار ياد شده نيامده است ؛ بلكه وى در بسيارى از آثار كلامي ، أصولي ، حكمي وتفسيري خويش به طرح مباحث منطقي پرداخته است . ارائهء نظام منطقي نزد فخر رازي ، جز با بررسى ژرف همهء اين آثار ، ممكن نيست . وى در پايان الملخص قصد خود را - كه كتابي مفصل ، تاريخي وتطبيقي در منطق بنگارد - بيان مىكند ( ص 354 ) .